Il-Vari Tal-Ġimgħa L-Kbira F'Malta

L-Arti, it-Tradizzjonijiet u l-Fidi fil-festi tar-Randan Imqaddes

Ma setax jonqos li ż-Żejtun li jinsab tefgħa ta' ġebla l’bogħod mill-Kottonera, jkun l-ewwel Parroċċa li tiddakkar mit-tradizzjoni tal-kommemorazzjoni tal-passjoni ta' Sidna Ġesu' Kristu u niesu jibdew jorganizzaw il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira. Żgur li sal-1742, din kienet diġa' toħroġ mill-Knisja Parrokjali ddedikata lil Santa Katerina ta' Lixandra, Verġni u Martri.


Bħal kullimkien, il-purċissjoni fil-passat kienet ħafna aktar penitenzjali minn dik li naraw illum. Fil-fatt, sa l-aħħar gwerra, l-uniċi żewġ persunaġġi Bibliċi li kienu jieħdu sehem kienu Nikodemu u Ġużeppi ta' Arimatea. Ma kull vara kienu jimxu sett ta' fratelli u tfal lebsin iż-żimarri b'kulur differenti minn dawk ta' vara oħra. Il-fratelli kienu jerfgħu gandilabri sbieħ mixgħula bix-xemgħa waqt li t-tfal iġorru s-simboli tal-Passjoni. Il-Vara tar-Redentur kienet tiġbed warajha għadd kbir ta' Penitenti b'wicchom mgħammad ikaxkru l-ktajjen. Kien hemm ukoll it-tradizzjoni li wara l-Monument jimxu żewġt irġiel idoqqu l-vjolini u jkantaw il-'Miserere'.

 

Mill-1960 'l hawn, il-purċissjoni ħadet spinta kbira l-quddiem u nbiddlet f'pagaent b'numru kbir ta' persunaġġi Bibliċi, ċenturjuni u suldati Rumani. Żdiet bil-bosta l-armar u t-tiżjin li jintuża waqt il-purċissjoni. Jieħdu sehem ukoll iż-żewġ baned taż-Żejtun li jdoqqu marċi funebri u jkomplu jżidu l-atmosfera ta' niket f'dan il-jum tant għażiż għalina l-Kattoliċi. Mhux anqas minn ħames mitt ruħ jieħdu sehem f'din il-purċissjoni.

 

Għalkemm illum il-ġurnata, iż-Żejtun flimkien ma' Ħal Qormi huwa l-lokal li għandu l-akbar ammont ta' vari b'sett ta' tnax, tajjeb ngħidu li sal-1960, kont issib it-tmien vari tradizzjonali biss. Minn dak iż-żmien żdiedu l-vari tat-tradiment ta' Ġuda (1961), Pilatu jippreżenta lil Ġesu' lill-Lhud (1962), il-Vara ta' Kristu mgħejun miċ-Ċirinew (1962 u mibdula riċentement), id-Depożizzjoni (1965) u Ġesu' mżeblaħ waqt il-flaġellazzjoni (1985). Fiż-Żejtun insibu forsi aktar minn postijiet oħra taħlita ta' xogħol ta' statwarji lokali u barranin. Ta' min isemmi wkoll il-bradelli u l-bankuni tal-kewba li fihom xogħol ta' interzjar sabiħ immens u li jikkumplimenta dan is-sett ta' vari. Fil-kantunieri, il-bradelli jiżżejnu bi brazzi artistiċi tal-metall abjad bi globi ħelwin li jinxtegħlu bix-xemgħa. 

 
 
 

Il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fiż-Żejtun  

Il-Ġimgħa 14 ta' April 2017 fil-5.30pm

Una Lacrima Sulla Tomba di Godwin Gafa'
Gordon Baldacchino (Ecce Homo (2009))
0:00/6:28
 

L-Ort

 

L-informazzjoni fuq din l-ewwel Vara taż-Żejtun hija kemmxejn skarsa. X'aktarx li hi l-eqdem vara f'din il-lokalita u l-probabbilta hi li kienet diġa teżisti qabel l-1800. Ma nafux min hu l-awtur tal-figura ta' Kristu li hi tal-kartapesta imma l-anġlu huwa xogħol aktar riċenti maħdum fl-injam mill-istatwarju Żejtuni Alessandro Farrugia (1781-1871). 

This statue is thought to be the oldest in the Zejtun set, and probably existed before the the year 1800. The author of the figure of Jesus is unknown but the angel on the right, was carved in wood by Xandru Farrugia (1781-1871)

 
 

Din il-vara tal-kartapesta nġiebet minn Lecce, l-Italja fl-1961, xogħol ta' Angelo Capoccia. Hija kopja ta' statwa tal-irħam li wieħed jista' jara fis-santwarju ta' l-Iscala Santa f'Ruma (ara ritratt isfel lemin) . Ta' min jgħid li din kienet it-tieni vara tat-tradiment ta' Ġuda f'Malta wara dik ta' Hal Qormi.

It-Tradiment ta' Ġuda

This is the work of Angelo Capoccia and was imported from Lecce Italy in 1961. It is a replica of a marble sculpture which is exibited in the sanctuary of Rome’s Scala Santa (picture below).

 

Il-Marbut

 

Il-Marbut huwa meqjus minn bosta bħalha l-aktar vara artistika fis-sett taż-Żejtun u ġie skolpit fl-injam minn Alessandro Farrugia  fl-1839. Ma nafux jekk dan ħax post xi vara aktar antika.

This solitary figure of Jesus is widely considered as the most artistic in the Zejtun set.  It is another wooden sculpture by Xandru Farrugia from 1839.

 

Ecce Homo - Ġesu' mżeblah wara L-Flaġellazzjoni

 

Din il-Vara artistika  nħaddmet bil-kartapesta mill-istatwarju Alfred Camilleri Cauchi fl-1985. Hadet post oħra iżgħar maħduma minn Wistin Camilleri li jiġi missier Alfred (ara ritratt taħt) . Nafu li qabel il-vara tal-llum kien hemm mill-anqas tlieta oħra tal-istess misteru. 

 
 

This is the latest addition to this set of statues. It is the work of Alfred Camilleri Cauchi from 1985.  It replaces at least three former versions , the latest being a smaller one (pictured above)  made by Alfred’s father Wistin. 

 
 

'Ecce Homo' - Pilatu Jippreżenta lil Ġesu'  lill-Lhud

 

Fiż-Żejtun insibu t-tieni vara tal-Ecce Homo li turina lil Pilatu jippreżenta lil Kristu lill-miġemgħa. Din hija Vara oħra li saret min Angelo Capoccia ta' Lecce u waslet Malta fl-1962. Hija wkoll replika ta statwa tal-irħam li hemm fl-Iscala Santa ta' Ruma (ara ritratt taħt xellug). 

 

It is only here in Zejtun where the ‘Ecce Homo’ (Behold the Man) is featured twice. This time Jesus is seen standing alongside Pontius Pilate as he is presented to the crowd of Jews. This statue is again a replica of a marble statue (pictured left) and the work of Angelo Capoccia from 1962.

 

Ir-Redentur

 

Din il-Vara devota hija attribwita lill-istatwarju Karlu Darmanin. Is-salib huwa xogħol ta' interzjar fil-kewba maħdum tant tajjeb miż-Żejtuni Mose' Dalmas. Il-finimenti tal-fidda huma wkoll xogħol l-istess Dalmas. Dan ir-Redentur ħa post wieħed aktar antik li wieħed għadu jista jarah f'niċċa fit-triq li miż-Żejtun tieħu għal Marsaxlokk (ara ritratt).

 
 

Click here The statue of the Redeemer seen here replaced the one which is now conserved in a niche’ in the main road leading from Marsaxlokk to Zejtun. It is regarded to be the work of Karlu Darmanin. to edit text