Il-Vari Tal-Ġimgħa L-Kbira F'Malta

L-Arti, it-Tradizzjonijiet u l-Fidi fil-festi tar-Randan Imqaddes

Il-knisja tal-Franġiskani Minuri, iddedikata lil  Santa Marija ta’ Ġesù, hija magħrufa mal-Maltin bħala l-Knisja Ta’ Ġieżu. Fl-1571 il-Franġiskani Minuri akkwistaw biċċa art fil-Belt.   Il-knisja nbniet fuq pjanti ta’ Ġlormu Cassar.  Bosta Gran Mastri kienu l-benefatturi  tal- opri ta’ l-arti fil-Knisja Ta’ Ġiezu. Il-Patrijiet ħasbu biex fil-knisja tagħhom ikollhom kappella iddedikata lilll-Kurċifiss Imqaddes. F'din il-kappella tpoġġiet ix-xbiha tant għażiża tal-Kurcifiss mirakoluz li kull sena jiġbed eluf ta' devoti. It-tradizzjoni tgħidilna li dan il-Kurċifiss huwa xogħol ta' fratell Franġiskan Sqalli jismu Fra Umile Pintorno u nħadem mhux aktar tard mill-1639.


Il-Fratellanza tal-Kurċifiss ġiet imwaqqfa fl-1646 u sa mill-bidu tagħha kienet torganiżża purċissjonijiet stazzjonali tul ir-Randan fid-diversi knejjes tal-Belt u kull darba b'korsa differenti. Jingħad illi il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira ewlenija li toħrog mill-knisja ta Ġiezu fil-Belt Valletta ilha ssir minn qabel l-1673 u dak iż-żmien kienet toħroġ f'Ħamis ix-Xirka. F' dan iż-żmien insibu illi diġa’ kienet tinkludi fiha akkumpanjament mużikali, u iktar min vara waħda. Għall-bidu ta din il-purċissjoni kienu jerfgħu il-vari il-ħaddiema tad-dwana li kienu meqjusa bħala benefatturi minħabba l-fatt li kienu jerfgħu xi armar fl-imħazen taghħom. Kienu jieħdu sehem ukoll għadd ta' baħħara tax-xwieni, ilsiera u bonavolji billi dawn ukoll kellhom is-sodalita' tagħhom.  

Matul iż-żmien il-purċissjoni kibret sew għalkemm baqgħet dejjem penitenzjali. Jieħdu sehem fiha iktar minn 350 ruħ, li dawn jinkludu fratelli u persunaggi, reffiegħa, bandisti tal- Soċjeta Filarmonika  Nazzjonali La Vallette, il-paġġi Antonjani u il-kor li jimxi mal-Monument.Il-pass tal- bandisti li eventwalment jiġi meħud ukoll mill-pass tar-reffiegħa u t-toroq dritti tal-Belt Valletta joħolqu ambjent uniku għall-din il-Purċissjoni tant mistennija minn bosta Maltin. Fattur ieħor uniku f'din il-purċissjoni huma l-mod ta kif titqassam il-purċissjoni, b'tali mod illi kull vara tieqaf f'kantuniera. Dan huwa possibli minħabba l-istruttura tal-Belt Valletta. Is-sett tal-Belt Valletta huwa  magħmul mit-tmien vari tradizzjonali, kollha xogħol pjuttost antik. purċissjoni, b'tali mod illi kull vara tieqaf f'kantuniera. Dan huwa possibli minħabba l-istruttura tal-Belt Valletta. Is-sett tal-Belt Valletta huwa  magħmul mit-tmien vari tradizzjonali, kollha xogħol pjuttost antik.

 
 

Il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Belt Valletta 

Il-Ġimgħa 14 ta' April 2017 fil-5.30pm

Requiem - Lacrymosa
Wolgang Amadeus Mozart
0:00/3:18

L-Ort

 

Kristu huwa xogħol fil-kartapesta tal-istatwarju Saverio Laferla u nħadem għall-ħabta tal-1730. Zmien wara żdiedet ix-xbiha ta' anġlu, li madankollu ġie mibdul ma' wieħed ġdid maħdum mill-Għawdxi Wistin Camilleri fl-1939. Il-Vara ġiet irrestawrata minn Alfred Camilleri Cauchi fl-1980.

 

The figure of Jesus we see here is the work in  papier-mâché of Saverio Laferla and was completed around the year 1730. The figure of the angel to the right was added later , but the present one is the work  of  Wistin Camilleri in 1939. This statuary group was restored in 1980 by Wistin’s son Alfred Camilleri Cauchi and then again in 2009 by Fr Charles Vella.

 
 

M'hemmx dubju li din l-istatwa hija waħda mil-isbaħ statwi tal-passjoni fil-gzejjer Maltin u meqjusa opra tal-arti. Ġiet skolpita fl-injam mil-iskultur Pietro Paolo Azzopardi fl-1831. Il-vara matul iż-żmien ingħatat diversi passati ta' żebgħa iżda ġiet irrestawrata bejn l-2006/7 mis-saċerdot Charles Vella. 

Il-Marbut

Undoubtedly this statue of the flagellation, sculpted out of wood in 1831 by Pietro Paolo Azzopardi, is one of most beautiful in the Maltese Islands and is widely considered as a masterpiece. Throughout the decades it was restored and repainted several times, but recently (2006/7) it underwent professional restoration by Fr Charles Vella.

 

Ecce Homo

 

Bħall-Marbut, din l-istatwa hija xogħol artistiku kbir u wkoll ġiet skolpita fl-injam. Nafu li saret qabel l-1773 u xi wħud kienu jattribwuha lil Pietro Paolo Azzopardi. Madankollu, wara restawr li sar fuqha fl-2008 mis-saċerdot Charles Vella, ħareġ xebh kbir bejn din l-istatwa u l-kurċifiss mirakoluz li hu meqjum fl-istess knisja ta' Ġiezu. Għalhekk issaħħet sewwa l-ipotezi li din l-istatwa tista tkun xogħol Frate Umile, Franġiskan Sqalli li dejjem kien meqjus bħala l-iskultur ta' dan il-kurcifiss. 

Dan ma setax jiġi kkonfermat sakemm fi żvilupp ieħor aktar riċenti, Dun Ġorġ Aquilina OFM kixef dokument tal-1648 illi jikkonferma li l-kummisjoni tal-kurċifiss mirakoluż ingħatat lil Frate Innocenzo da Petralia, skultur li kien jaħdem fl-istess kunvent ma’ Frate Umile. Id-dokument ikompli jgħid li l-kurċifiss tħallas minn Fra Marco Rosset, qassis fil-knisja Konventwali ta’ San Ġwann bil-kundizzjoni li jibqa’ dejjem fil-knisja ta’ Ġieżu fil-belt Valletta. Għalhekk, ix-xebħ artistiku kbir li jeżisti bejn dan il-kurċifiss u l-istatwa tal-Ecce Homo isaħħaħilna l-fehma li ż-żewġ xogħlijiet huma ta’ Frate Innocenzo.

This is another wooden sculpture and like the previous statue is considered to be of high artistic value.  Records show that it existed before 1773 and it was presumed to be the work of Pietro Paolo Azzopardi.  During its restoration in 2008 by Fr Charles Vella, it emerged that it could be the work of Frate Innocenzo da Petralia, a Sicilian Franciscan Friar, due to  its similarities to the miraculous crucifix in the same church also of the same author.

 

Ir-Redentur

 

Din il-vara devota maħduma fil-kartapesta hija attribwita lill-istatwarju Karlu Darmanin  u nħadmet lejn tmiem is-seklu dsatax. Riċentement, ġiet irrestawrata mis-saċerdot Charles Vella.

 

This deeply venerated paper-mâché statue of the Redeemer, is thought to have been the work of Carlo Darmanin towards the end of the nineteenth century. Like others in this set it was recently restored by Fr Charles Vella.

 
 

Il-figura solitarja tal-mara bil-velu f'idha hija xogħol fil-kartapesta ta' Mastro Saverio Laferla  u saret fl-1737. Il-wiċċ ta' Kristu tpitter diversi drabi l-aħħar darba minn Raffaele Bonnici Cali' fl-1965.Ir-raġġiera ntaljata fil-fidda saret lejn l-aħħar tas-seklu tmintax. Din il-vara giet restawrata din is-sena (2010) min Dun Charles Vella. 

Il-Veronika

This solitary figure of the Veronika is the work in paper-mâché  of Saverio Laferla in 1737. The face of Jesus on her white veil was repainted several times (throughout the years of its existence) over the years, most recently by Raffaele Bonnici Cali in 1965.  The beautifully crafted silver halo on her head was changed in the late years of the 18th century.This statue was recently restored by Fr Charles Vella (2010).

 

Il-Vara l-Kbira

 

Din il-Vara b'erba' persunaġġi nħadmet mil-Mosti Salvatore Dimech fl-1854. Ta' min għid li din il-Vara ħadet post oħra maħduma minn Mastro Saverio Laferla fl-1741.

This statuary group of the crucifixion is the work of Salvatore Dimech from Mosta in 1854. Suffice to say that it was commissioned to replace another by Saverio Laferla in 1741.

 

Il-Monument

 

Id-disinn tal-Monument sar mil-istess fratell tal-Kurcifiss, il-Professur Nikola Zammit fl-1870. Mhux magħruf eżatt  meta sar u min ħadem il-korp ta' Kristu mejjet imma hu żgur li l-erba' anġli saru minn Mastro Karlu Darmanin fl-1868. Dawn ġew irrestawrati fl-1937 minn Carmelo Sapiano u fl-1955 minn Giuseppe Caruana.

Ix-xogħol tad-drapp, kemm tal-lama kif ukoll tal-bellus ġie mibdul wara l-aħħar gwerra dinjija. Fih xogħol sabiħ tal-bizzilla u r-rakkmu  meħjut minn Ersilja Zahra. L-aħħar darba li l-monument ġie mġedded kien fl-1971 wara li safa mxarrab fil-maltemp.

Church records show that in 1870 the design for this  gilded catafalque in honour of the dead Christ  was entrusted to Professor Nicholas Zammit, a member of the Fraternity of the Holy Crucifix. The four angels guarding each corner are the work of Carlo Darmanin from 1868, and were restored in 1937 by Carmelo Sapiano and subsequently in 1955 by Giuseppe Caruana. Sadly there is no evidence as to when and who was the author of the dead body of Christ.  The velvet drapes and other fabrics around it were resewn by Ersilia Zahra after the second world war who also took care of all the lace-making and detailed embroidery.

 
 

Għalkemm din  il-vara devota għall-Beltin u l-Maltin  oriġinarjament inħaddmet mill-istatwarju Saverio Laferla fl-1740, rat ħafna tibdil u restawr matul iż-żmien. Fl-1868 irrestawraha Antonio Fenech imma l-akbar tibdil li sar fuqha għamlu Mastro Giuseppe Caruana minn Bormla fl-1952.

Id-Duluri

B'ħila kbira, Caruana rnexxielu jibdel l-espressjoni tal-wiċċ tal-Madonna, f'espressjoni ta' mħabba u li tmiss il-qalb. Fl-istess żmien, saret ukoll ċerta tiswija, kif ukoll ingħata banju tad-deheb u tqiegħdu l-fosos fiċ-ċinturin, sandli, u stellarju. L-aħħar restawr sar mis-Saċerdot Charles Vella fl-2006.

This statue of Our Lady of Sorrows is revered by thousands of citizens and Maltese alike and was originally the work of Saverio Laferla in 1740. Throughout its existence it has seen extensive restoration and structural changes, especially in 1952 by Guze’ Caruana. With great skill, Caruana managed to alter the facial expression of the Virgin into one that transcends a deep loving emotion, that touches one’s soul. During that same period it was extensively repaired and its belt, sandals and halo were gold-plated and inlaid with precious stones. What we see today is the result of Fr Charles Vella’s most recent restoration of this famous statue.

Il-Purcissjoni