Il-Vari Tal-Ġimgħa L-Kbira F'Malta

L-Arti, it-Tradizzjonijiet u l-Fidi fil-festi tar-Randan Imqaddes

Id-devozzjoni lejn il-Passjoni, il-mewt u l-qawmien ta' Sidna Ġesu Kristu ħadet spinta kbira 'l quddiem mal-wasla tal-Patrijiet Franġiskani Minuri f'Malta fl-1494 li waqqfu l-kunvent u l-knisja tagħhom fir-Rabat biswit il-Belt tal-Imdina li dak iż-żmien kienet iċ-ċentru governattiv ta' Malta.Ma' din l-ordni ingħaqdet l-aktar Fratellanza antika fil-gzejjer Maltin, dik tal-Arċikonfraternita' ta' San Ġużepp li kien ilha mwaqqfa minn qabel is-seklu sittax. Din mill-ewwel ħadet f'idejha l-organizzazzjoni tal-purċissjoni tal-passjoni li skond dokument tal-1591, fir-Rabat kienet diġa issir għalkemm mhux kif nafuha illum. Xhieda oħra ta' kemm hi antika din il-purċissjoni huwa d-daqq melankoniku tas-suffara u t-tambur, drawwa li ġejja mill-bandituri tal-imgħoddi. Id-drawwa tal-penitenti b'wicchom mgħammad ikaxkru l-ktajjen jew jerfgħu s-slaleb ukoll rat il-bidu taghħa f'dan ir-raħal.


F'dan iż-żmien bikri, il-purċissjoni kienet toħrog mill-Knisja ta’ Santa Marija ta’ Ġesu`(ta' Ġiesu) tard fil-għaxija u tidħol lura għall-ħabta ta' nofs il-lejl. Nistgħu nimmaġinaw l-atmosfera bin-nies iġorru l-gandilabri u torċi jaqbdu bil-ħatab u jduru mat-toroq imdallma.Il-purċissjoni kienet todħol ukoll l-Imdina. Mill-1879, fuq ordni tal-Isqof Carmelo Scicluna, il-purċissjoni bdiet toħroġ kmieni u tkun daħlet lura sat-tmienja ta' filgħaxija.


Fl-1883, giet imwaqqfa il-Prokura tal-Gimgħa l-Kbira fi ħdan l-istess Fratellanza. Prokuratur li ta' spinta l-quddiem lill-purċissjoni tar-Rabat kien il-Baruni Giuseppe de Piro Gourgion. Fi żmienu, jiġifieri lejn il-bidu tas-seklu għoxrin, daħħlet l-ideja tal-persunaġġi Bibliċi kif nafuhom illum li bdew b'Nikodemu u Ġużeppi ta' Arimatea u baqgħu dejjem jiżdiedu. Magħhom żdiedu ukoll is-suldati Rumani. Daħlet ukoll l-użanza tat-tronku. Dan kien salib kbir magħmul mill-injam u l-kartapesta u li jintrefa' minn raġel wieħed b'ieħor jakkumpanjah. Dan is-salib għadu jinħareg fil-purċissjoni sal-lum. 


Ma jistax jonqos li bħala l-eqdem purċissjoni f’Malta, din tar-Rabat ma tkunx imżejna b’opri artistiċi antiki mill-isbaħ imma li sfortunatament illum uħud minnhom m’għadhomx jintużaw. Insemmu l-gandelabri b’riċipjent tal-ħadid biex fihom jitpoġġa l-ħatab jaqbad, il-gandlieri maħduma bit-torn u bl-iskultura indurata li jinxtegħlu bix-xemgħa quddiem il-Monument, fanali kbar forma ta’ salib b’erba’ friegħi kull waħda magħmula minn metall irqiq u ħġieġ, pilandri bi ħdax jew ħames globi tawwalin tal-ħġieġ fin ikkulurit kif ukoll għadd ta’ fanali oħra b’forom u għamliet differenti. 


Dawn l-opri jakkumpanjaw il-vari tal-passjoni li fir-Rabat ilhom jeżistu mijiet ta' snin għalkemm ħafna minnhom inbiddlu tul iż-żmien. Xhieda ta' dan huma l-vara tal-Marbut u l-korp ta' Kristu mejjet fil-Monument li jitqiesu xogħol tas-seklu sittax u huma l-eqdem statwi li nsibu fil-gżejjer Maltin. Minn wara t-Tieni gwerra Dinjija, il-vari kienu jiżżejnu bil-globi tal-ħġieġ li fihom bdew jitpoġġew x-xemgħat. Illum il-kumplament tal-vari min barra l-Monument qed jiżejjnu bi fjuri friski. Il-vari ġew ukoll imdawwra bil-ħadid iddisinjat artistikament biex magħhom jitpoġġew il-globi tal-ħġieġ.


Il-Vari tar-Rabat huma għaxra u huma taħlita ta' xogħol antik ferm kif ukoll xogħol riċenti bħalma hi l-vara tal-għaxar stazzjon li hi unika fil-gżejjer Maltin.  

 
 

Il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Rabat 

Il-Ġimgħa 14 ta' April 2017 fis-5.30pm

Gregorian chant - Exsurge Domine

L-Ort

 

Din il-Vara hija xogħol fil-kartapesta tal-istatwarju Mosti Antonio Mifsud u tlestiet fl-1825. Ir-raġġiera tal-fidda madwar ras Kristu ġiet irregalata fl-1882.

 

This is the work of Antonio Mifsud from Mosta and was completed in 1825. The silver halo around Jesus’ head was donated to the church in 1882.

 
 

Vara pjuttost riċenti maħduma fil-kartapesta mil-istatwarju Għawdxi Alfred Camilleri Cauchi fl-1982.

A relatively recent addition to this set of statues,  is this work by Alfred Camilleri Cauchi from 1982.

It-Tradiment ta' Ġuda

 

Il-Marbut

 

Din hija statwa sabiħa x'aktarx tas-seklu sittax u zgur waħda mill-eqdem fil-gzejjer Maltin. L-awtur mhux magħruf għalkemm jidher ċar li kien skultur tajjeb. Din hija skolpita fl-injam minn zokk wieħed ta' sigra.

This sixteenth century wooden sculpture is skillfully made out of a single tree trunk and is surely one of the oldest in the Maltese islands.  Its author remains unknown, but it is evident that he was a master at his trade.

 
 

Vara oħra riċenti maħduma wkoll mill-istatwarju Alfred Camilleri Cauchi  fl-1984. Din ħadet post oħra tal-1824, xogħol Antonio Mifsud (ara ritratt isfel) li issa tinsab ikkonservata f'niċċa ġo l-Oratorju tal-Fratellanza ta' San Ġuzepp. 

Ecce Homo

 

This is another recent addition to the set and again is the work of Alfred Camilleri Cauchi,  completed in 1984.  It replaced Antonio Mifsud’s     work from 1824 (pictured left), which now is carefully preserved in a niche in the church’s adjacent oratory of the Fraternity of St Joseph.

 

Ir-Redentur

 
 

Il-Vara tar-Redentur tar-Rabat hija devota ħafna u meqjusa mirakoluza. Hija xogħol sabiħ fil-kartapesta li madankollu sal-llum m'għandniex ħjiel min seta kien l-awtur tiegħu.

 
 

This statue is very much revered by the local faithful as it is considered to be miraculous.  A beautiful work in papier mache’ ,   but sadly to date the author remains unknown.

 

Il-Veronika

 

Il-Veronika hija xogħol Mastro Karlu Darmanin Din il-figura solitarja nħadmet fil-kartapesta fl-1880.

This statue of Saint Veronica is the work of Carlo Darmanin. It was made out of papier mache’ in 1880. 

 

L-Għaxar Stazzjon - Ġesu' mneżża minn Ħwejġu

Din hija l-unika statwa li tirrapprezenta l-Għaxar stazzjon fil-gzejjer Maltin. L-istatwarju Alfred Camilleri Cauchi li ħadem din il-Vara fl-1984 qed jipprezentalna lil Kristu jiġi mneżża minn ħwejġu u mdawwar bi tliet suldati Rumani. 

Ta' min jgħid li r-Rabat diġa kellhom vara ohra simili li kienet inħadmet f'Bari fl-1962 mid-ditta Salvatore Bruno imma li spiċċat tmermret għal kollox (ara ritratt).

This statuary group of the 10th Station of The Cross is unique in the Maltese Islands and is again the work of Alfred Camilleri Cauchi in 1984.  It replaced a previous work of 1962  by  Salvatore Bruno of Bari Italy, which had deteriorated beyond repair.

 

Il-Vara l-Kbira

 

Il-Kurċifiss artistiku tal-Vara l-Kbira huwa xogħol antik ħafna tant li nsibu li fl-1741, il-Fratellanza ta' San Guzepp ħadet ħsieb tagħmel raġġiera tal-fidda madwar ras Kristu. Din il-Vara ġiet irranġata u rrestawrata min Mastro Karlu Darmanin . Ta' min jinnota li t-tabella bl-inizjali INRI fuq is-salib hija miktuba bl-Ebrajk, bil-Grieg u bil-Latin kif fil-fatt jingħad li nkitbu minn Pilatu. Din il-ħaġa tinsab biss fis-sett tar-Rabat. 

This statuary group is another antique work and dates back  to  the year 1741. It was later repaired and restored by Carlo Darmanin. A unique feature to this statue is the inscription above Jesus’ head which is written in three different languages as described in the scriptures, i.e.   in Hebrew, Greek and Latin.

 

Il-Monument

 

Ikkonservata tajjeb ġo niċċa li tinsab fl-Oratorju tal-Fratellanza ta' San Guzepp għadna nistgħu ngawdu sal-lum l-urna artistika fuq stil barokk li jingħad li nħadmet fi Sqallija għall-ħabta tal-1500 (ara ritratt). L-urna li takkumpanja l-purċissjoni llum il-ġurnata hija replika tal-antika imma ħafna aktar moderna għax inħaddmet fl-1953 bejn tliet fratelli tal-istess Fratellanza ta' San Guzepp. Mastro Guzeppi Muscat ħadem l-urna, filwaqt li s-Surmast Carmelo Tonna ħa ħsieb l-iskultura fl-injam u Guzeppi Farrugia l-induratura. Il-Monument huwa nieqes mil-anġli fil-kantunieri imma minflok jiġi ddekorat b'madwar 44 brazzi artistiċi li waqt il-purċissjoni jinxtegħlu  bix-xemgħa u jagħtuh aspett tassew sabiħ. Il-korp ta' Kristu mejjet għadu l-oriġinali, xogħol sabiħ fil-kartapesta li madankollu m'għandniex ħjiel min ħadmu. 

What we see here is a replica of the 16th century baroque style ornate monument  which is thought to have been imported from Sicily Italy around the year 1500 and is now carefully preserved in a niche’ in the Oratory of the Fraternity of Saint Joseph (see photo here).  The work on this replica was commissioned to three members of the Fraternity in 1953. Guzeppi Muscat constructed the wooden frame,  Carmelo Tonna sculpted out the intricate design while  Guzeppi Farrugia took care of the gilding process. This monument to the Dead Christ is devoid of the four angels, adorning its four corners as is usually seen around the islands. Instead  it is decorated with around forty-four artistic glass candle-holders which when lit up, give it quite a striking appearance. The statue of the dead Christ is still the original one used since 1500 but its author remains unknown.

 

Id-Duluri

 

Meqjusa fost l-isbaħ Vara tad-Duluri fil-gzejjer tagħna, din ġiet maħduma fil-kartapesta mil-bravu statwarju Karlu Darmanin fl-1880. L-istellarju madwar ras il-Madonna huwa tal-fidda.  Ta' min jinnota li kuntrarju ghal ħafna vari oħra li jipprezentawlna puttin ifarraġ lill- Madonna, Darmanin ipprefera li jpoġġi anġlu kbir u mlibbes f'pozizzjoni oriġinali. Bħal kas tal-Vara l-Kbira, il-kitba fuq is-salib hija miktuba b'lingwi differenti. 

This 1880 statue of Our Lady of Sorrows by Carlo Darmanin , is considered among the most beautiful of its kind, around the island.  Darmanin gave it a somewhat innovative appearance for the time by replacing the cupid, usually seen sitting at Our Lady?s feet, with a larger, fully clothe angel in an original position to Mary's right. The inscription on the cross, as in the case of the crucifixion is written in different languages.

Il-Purcissjoni