Il-Vari Tal-Ġimgħa L-Kbira F'Malta

L-Arti, it-Tradizzjonijiet u l-Fidi fil-festi tar-Randan Imqaddes

Nadur

Nibdew biex ngħidu li sa ftuh is-seklu għoxrin, f'Għawdex ma kienux isiru purċissjonijiet tal-Ġimgħa l-Kbira ħlief fir-Rabat. Madankollu, fil-knisja Kolleġjata tan-Nadur, il-liturgija tal-Ġimgħa Mqaddsa kienet tiġi ċċelebrata b'solennita' kbira.


Lejn nofs is-seklu dsatax, saret il-vara tad-Duluri li matul iż-żmien intużat waqt xi pellegrinaġġi li kienu jiġu organizzati bejn il-Parroċċi tan-Nadur, Għajnsielem u l-Qala flimkien. Fl-istess żmien, kien hemm fin-Nadur il-korp ta' Kristu mejjet li kien jitqiegħed ġo urna akkwistata żmien qabel mingħand il-Franġiskani Konventwali tal-Belt.


L-ewwel purċissjoni ħarġet fl-1913 bit-tħabbrik tal-Arċipriet Kan. Martin Camilleri. Fiha kienu ħarrġu bust tal-Ecce Homo li kellha l-parroċċa sa mill-1752 kif inhu dokumentat, id-Duluri li semmejna u l-korp ta' Kristu mejjet li kien sar f'Bolzano l-Italja. Ġie mwaqqaf l-ewwel kumitat tal-Ġimgħa l-Kbira li ħaseb biex jagħmel xi simboli tal-passjoni u sett bandalori bis-seba' kelmiet li qal Kristu fuq is-salib. Il-familji Nadurjani ħasbu biex jaħdmu fanali li kienu jġorruhom it-tfal tagħhom. Kien jieħu sehem il-kor ta' Dun Anton Camilleri, mużiċista magħruf u futur Arċipriet tan-Nadur. It-toroq kienu jiddawlu bil-fjakkli.


Bejn l-1914 u l-1921 inħadmu sitt vari ġodda tal-kartapesta biex in-Nadur kellu l-ewwel sett tat-tmien vari tradizzjonali. L-istatwarju magħżul kien Karmnu Mallia minn Ħal Qormi, lavrant u dixxiplu tal-magħruf Karlu Darmanin. Madankollu n-Nadurin ma damux ma bdew jaħsbu għal sett ġdid ta' vari imma din id-darba ddeċidew li jordnawhom minn Bolzano u jaħdmuhom fl-injam. Hekk bejn l-1927 u l-1955 inbiddlu l-vari kollha ta' Mallia ħlief il-Veronika.


Fil-bidu tas-sittinijiet tas-seklu li għadda, il-purċissjoni għamlet xi żmien ma toħroġx minħabba xi problemi li nqalgħu, imbagħad bejn l-1968 u l-1975 reġgħet bdiet toħroġ f'Ħadd il-Palm biex wara reġgħet iċċaqalqet għall-ġurnata proprja tal-Ġimgħa l-Kbira. Matul l-aħħar erbgħin sena fin-Nadur sar ħafna xogħol ġdid kemm fil-vari kif ukoll fl-armar li jintuża għall-purċissjoni. Il-purċissjoni kompliet tissebbaħ biż-żieda ta' persunaġġi Bibliċi u suldati Rumani. Illum saru jiehdu sehem mat-360 ruħ bejn tfal u kbar minbarra l-bandisti ta' żewġ baned fosthom l-'Imnarja' ta' l-istess raħal.  M'hemmx dubju li l-Ġimgħa l-Kbira saret l-akbar festa wara l-Imnarja u n-Nadurin ikunu qed jistennewha b'ħerqa kbira. 

 
 

Il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fin-Nadur  

Il-Ġimgħa 14 ta' April 2017 fis-7.00pm

Piange Italia - V. Maltese

L-Ort

 

This is the first of five statues which the parish of Nadur brought from Bolzano Italy . This one reached the island of Gozo in 1927 when it replaced a former work by Karmenu Mallia from 1914.  Both the statues which are sculpted in wood were restored  by local artist Michael Camilleri Cauchi in 1991.

 

Kif diġa għidna fl-istorja tal-Purċissjoni f’dan ir-raħal, fl-1913, in-Nadurin qabbdu lil Karmnu Mallia magħruf bhala ‘l-Lhudi’ biex jaħdem l-ewwel sett ta’ vari għal dan ir-raħal. Naħsbu li l-vara tal-Ort tlestiet xi żmien wara l-1914. Din, madankollu, ġiet mibdula fl-1927 mal-vara li għadna nistgħu ngawwdu sal-lum, xogħol fl-injam ta’ Bolzano fl-Italja. Fl-1991, din il-vara ġiet immodifikata u rrestawrata mill-istatwarju Michael Camilleri Cauchi li għolla ‘l fuq u ressaq lejn ix-xellug il-figura ta’ Kristu.

 

It-Tradiment ta' Ġuda

 

Din il-vara espressiva hija l-aħħar żieda f’dan is-sett u ssawret mill-istatwarju Għawdxi Michael Camilleri Cauchi fl-1999.

This was the latest addition to the set of Good Friday statues . It is the work of Michael Camilleri Cauchi from 1999.

 

Iċ-Ċaħda ta' Pietru

 

Ma setax jonqos li fil-Parroċċa ddedikata lil San Pietru u San Pawl, in-Nadurin ma jaħsbux għal vara li turi l-ewwel ragħaj tal-Knisja. Dan għamluh fl-1988 meta r-raħal kien qed jiċċelebra t-tliet mitt sena tiegħu bħala Parroċċa. Għal dan il-għan tqabbad l-istatwarju Michael Camilleri Cauchi  li ħadem vara dinamika bi tliet figuri fejn Pietru jidher fil-mument ta’ djufija tiegħu meta ċaħad lil Kristu.

 
 

The parish of Nadur is dedicated to St Peter and St Paul and therefore did not hesitate to also include St Peter in the Good  Friday  procession.  This statue was commissioned to artist Michael Camilleri Cauchi in 1988,  the year when  Nadur celebrated the third centinary  of the establishment of  its parish.  The three figures in this dynamic group represent the moment when St Peter ,  upon seeing Jesus escorted by a soldier,  realises the gravity of his denial, as Jesus had foretold a few hours before, during his Last Supper.

 
 
 

Dan huwa xogħol ieħor fl-injam  miġjub minn Bolzano ftit wara l-1927. Il-vara ta’ qabel kienet  miss-sett oriġinali ta’ Karmnu Mallia u saret wara l-1914.

This is a  truly   artistic wooden  sculpture   which was brought to Nadur from Bolzano in Italy sometime  after 1927.      Again this replaced the paper-mache' work of Karmnu Mallia. 

Il-Marbut

 

Ecce Homo

 

Bħall-Marbut, din il-vara tal-injam inġiebet minn Bolzano bejn wieħed u ieħor fl-istess żmien jiġifieri ftit wara l-1927. Hadet post oħra ta’ Karmnu Mallia.

Similarly to the previous statue, this wooden sculpture was brought from Bolzano and joined the Nadur procession in 1927. It again replaced the work of Karmnu Mallia.

 

Ir-Redentur

 

Ir-Redentur li kien ħadem ‘il-Lhudi’ lejn l-1914 baqa’ jitgawda sal-1955 meta tlesta ieħor fl-injam mid-ditta Insam ta’ Bolzano. Ta’ min jinnota l-pożizzjoni unika ta’ Kristu f’din il-vara.

 
 

This is another beautiful work in wood which reached Nadur in 1955. It is again an Italian import and the work of  Insam from Bolzano.  One must remark that the position of the Redeemer  is quite unusual  in this statue.

 
 
 

Il-figura tal-Veronika hija l-uniku xogħol li għad fadal ta’ Karmnu Mallia fin-Nadur. Hija mis-sett oriġinali u nħaddmet xi żmien wara l-1914. Din il-vara ġiet irrestawrata minn Michael Camilleri Cauchi fl-1973 li ħadem ukoll il-figura tat-tifla iżda fl-1987.

 

This figure of Saint Veronika is the only one from the original set by Karmnu Mallia which still features in the Nadur procession.  It was delivered by Mallia sometime after 1914.  In 1973, the statue was restored by Michael Camilleri Cauchi, who later added the figure of the child on the right in 1987.

Il-Veronika

 

Il-Vara l-Kbira

This is another contribution by Michael Camilleri Cauchi which joined the Nadur procession in 1976.  The Roman soldier in the foreground of this statuary group is the Centurion Longinus, who is thought to have pierced the side of Jesus with his spear, and later converted to Christianity.

 

Din il-vara b’ħames persunaġġi inħaddmet minn Michael Camilleri Cauchi u żżanżnet fl-1976 meta l-purċissjoni fin-Nadur reġgħet bdiet issir nhar il-Ġimgħa l-Kbira. Mal-karattri tas-soltu żdied iċ-ċenturjun Longinus. Il-vara l-antika jiġifieri dik tal-Lhudi tpoġġiet f’niċċa fiċ-centru tal-artal tal-Kurċifiss f’wieħed mill-kappelluni tal-knisja fejn  għadna nistgħu ingawduha sal-lum. Fl-2013, f'għeluq il-mitt sena mill-ewwel purċissjoni fin-Nadur, il-vara l-antika ġiet irrestawrata u esebita fil-knisja Kolleġjata qabel reġgħet sabet postha fin-niċċa tagħha. 

 

Il-Monument

Il-korp ta' Kristu huwa xogħol ta' Bolzano u nġieb fl-1913 għall-ewwel purċissjoni. L-Urna nħaddmet mill-mastrudaxxa Naduri Ġużeppi Camilleri u l-iskultura hija xogħol Michael Camilleri Cauchi fuq id-disinn ta’ ħuh Pawlu. Iżżanżnet fl-1975.

The figure of the dead Christ is yet another import from Bolzano which joined the first procession in 1913. The wooden structure we see here  was designed by Paul  Camilleri Cauchi and sculpted by his brother  Michael Camilleri Cauchi  in 1975.

 
 

Din hi l-eqdem vara li għandu dan ir-raħal għalkemm tul iż-żmien saru diversi nterventi fuqha. Ma nafux min għamilha u meta saret għalkemm żgur kienet teżisti fl-1863 meta tqegħdilha sejf fuqha li jġib din id-data. Għandna informazzjoni li din ix-xbieha kienet tinħareġ f’pellegrinaġġi li kienu jiġu organizzati bejn in-Nadur, Għajnsielem u l-Qala flimkien.

Id-Duluri

Għall-ħabta tal-1973, Michael Camilleri Cauchi għamel restawr fuq il-vara u sentejn wara  Ġużeppi Cassar minn Bormla ħadem stellarju tal-fidda. Din il-vara antika reġgħet ġiet restawrata fis-sena 2013 mill-artist James Azzopardi. 

This is the oldest statue in the Nadur procession,  which surely existed as early as 1863 although its author is still unknown.  It has undergone restoration several times , the latest by Michael Camilleri Cauchi in 1973.