Il-Vari Tal-Ġimgħa L-Kbira F'Malta

L-Arti, it-Tradizzjonijiet u l-Fidi fil-festi tar-Randan Imqaddes

Wisq probabbli, l-ewwel purċissjoni fil-lokalita tal-Mosta ħarġet fis-sena 1866, jiġifieri ftit snin wara t-tlestija tal-Knisja Monumentali magħrufa aħjar bħalha r-Rotunda. Kien ċertu Girgor, sagristan tal-istess Parroċċa li stinka bis-sħiħ biex tibda din it-tradizzjoni. Sa dik is-sena, il-Mosta kellha żewġ vari, dik ta' Ġesu’ fl-Ort, u ta' Ġesu’ marbut mal-kolonna. Sal-aħħar tas-seklu dsatax is-sett żdied għal sebgħa filwaqt li l-Monument sar fl-1924 u l-Vara tat-tradiment ta' Ġuda fl-1963.


Is-sett tal-Vari fil-Mosta huwa uniku għall-fatt li mid-disgħa li hemm, sitta huma tal-istess statwarju magħruf, Karlu Darmanin. Id-Duluri ukoll kienet xogħol l-istess statwarju izda nbidlet fl-1918 għax kienet tinħass ftit zgħira għal mal-kumplament tas-sett. Il-ġdida ħadimha lavrant tal-istess Darmanin u għalhekk ma jistax jonqos li tinħass l-influwenza tiegħu f'din il-vara wkoll. Il-Monument sar mill-Għawdxi Wistin Camilleri waqt li l-vara ta' Ġuda inħaddmet minn Ġlormu Dingli.


Għal ħafna żmien, l-organiżżazzjoni tal-Purċissjoni fil-Mosta kienet f'idejn prokuratur, li kien ikun qassis maħtur apposta mill-Arċipriet megħjun minn għadd ta' sekulari. Illum il-ġurnata, il-purċissjoni qegħda f'idejn kumitat organiżżattiv imwaqqaf apposta. Matul iż-żmien, bħal f'lokalitajiet oħra, il-purċissjoni bdiet tisbiħ bit-tfal lebsin iż-żimarri u jġorru simboli konnessi mal-Passjoni. Mill-1970 bdew jilbsu anki l-kbar bi lbies għani ta' satin u bellus u bi glalen u freneż tad-deheb. Ma dawn żdiedu s-suldati u din it-taħwira ta' persunaġġi tagħti dehra ferm sabiħa lill-purċissjoni. Xi ħaġa oħra li ma tarahiex f'ħafna mill-lokalitajiet oħra huma l-irġiel libsin il-konfratiji b'rashom mgħammda, ikaxkru l-ktajjen bħala wegħda jew penitenza. B'kollox, fil-purċissjoni jieħdu sehem mal-ħames mitt persuna.


Hija drawwa fil-Mosta li nhar Ħamis ix-Xirka, ir-reffiegħa jarmaw il-vari tagħhom b'bukketti ta' fjuri mill-iprem. L-istili oriġinali ta' dan it-tiżjin flimkien mal-brazzi sbieħ li jdawwru l-bradelli u li jinxtegħlu matul it-triq tal-purċissjoni huma karatteristika partikolarment Mostija.

 

Il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Mosta

Il-Ġimgħa 14 ta' April 2017  fil-5.00pm

 
In Memory of Carmel Fenech
(Mro. Raymond Sciberras)
0:00/5:32
 

Ritratti (Top Banner) - 'Il-Monument fir-Rotunda' - Matthew Briffa , 'Il-Penitenti wara l-Vara l-Kbira'  - Mark Micallef

L-Ort

This statue was surely one of the two statues that were part of the first procession in Mosta in 1866. Alike most of the statues and groups in the Mosta set, this is the work of Karlu Darmanin. The angel is seen holding a silver chalice in one hand, and a cross in the other, both symbols of the agony Jesus endured in the hours that followed. The statues seen here were repainted in 1952 by Rafel Bonnici Cali’.

 

Din il-Vara żgur li saret qabel l-1866 għax kienet waħda miż-żewġ vari li ħarġu fl-ewwel purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira fil-Mosta li saret fl-istess sena. Bħal ħafna mill-vari l-oħra tal-Mosta, l-istatwarju li ħadimha bil-kartapesta huwa l-magħruf mastru Karlu Darmanin.  Il-Kalċi f'idejn l-anġlu huwa tal-fidda filwaqt li s-salib huwa tal-ġewż. Il-vara nżebgħet u tpittret b'sengħa kbira minn Rafel Bonnici Cali' fl-1952.

 
 

Il-Vara tat-tradiment ta' Ġuda hija l-aħħar waħda li żdiedet mas-sett tal-Mosta u nħaddmet bil-kartapesta mir-Rabti Glormu Dingli fl-1963. Fil-fatt din hija t-tielet vara tax-xorta tagħha li saret f'Malta wara dik ta' Ħal Qormi  u ż-Żejtun.

It-Tradiment ta' Ġuda

Barra minn Ġesu’ u Ġuda, it-tielet figura hija ta' wieħed mill-qaddejja tal-qassis il-kbir b'torċa f'idu.  Din hija partikolarita li s'issa tinsab f'dan is-sett statwi biss.

The statuary group portraying the Betrayal of Judas, was the latest addition to the Mosta set and is the work of Glormu Dingli from 1963. This was in fact the third statue of its kind to be introduced  in these processions following that of Qormi and Zejtun. Apart from the inevitable figures of Judas Iscariot and the Lord Jesus, this statuary group also features a unique addition. The figure of one of the high priest’s servants is seen to Jesus’ left  holding a torch above his head.

 

Il-Marbut

 

Il-Vara ta' Kristu Marbut mal-kolonna hija vara tal-kartapesta maħduma  minn  Karlu Darmanin qabel l-1866. Flimkien mal-Vara ta' Ġesu’ fl-Ort tal-Ġetsemani, din il-Vara ħarġet fl-ewwel purċissjoni ta' l-1866.  Ta' min jinnota l-perfezzjoni fl-anatomija tal-ġisem ifflaġellat ta' Kristu. Fl-1952 din il-vara nżebgħet u tpittret b'sengħa kbira minn Rafel Bonnici Cali’.

This statue of Christ at the Pillar is the work in paper-mache’ of Karlu Darmanin and was completed before 1866. It formed part of the first procession of 1866 together with the statue of ‘The Agony in the Garden’ . One must highlight the anatomical perfection attained by Darmanin in the  representing the scourged body of Jesus . In 1952, the statue was repainted with great skill by Rafel Bonnici Cali’ .

 
 

Fuq l-istil  tradizzjonali, din il-Vara tal-Ecce Homo turi lil Kristu waħdu,  inkurunat bix-xewk u b'qasba f'idu. Xogħol sabiħ bil-kartapesta maħdum minn Karlu Darmanin fl-1895. Ta' min jgħid li din il-vara ħadet post oħra fejn Kristu kien jidher bil-qiegħda x'aktarx xogħol tal-Għargħuri Kalċidon Mangion. Il-qasba li hemm f'id Kristu hija tal-fidda.  Bħal ħafna mill-vari l-oħra tal-Mosta, din il-vara nżebgħet u tpittret mill-ġdid minn Rafel Bonnici Cali’ fl-1952. 

Ecce Homo

Here the statue of ‘Ecce Homo’ is represented in the traditional form , that is a solitary figure of   Jesus Christ crowned with thorns.  This is again a papier-mache' work by Karlu Darmanin which substituted another one in which Jesus was seated on a column.  In 1952, the statue was repainted with great skill by Rafel Bonnici Cali’.

 

Ir-Redentur

 
 

Din il-Vara devota hija wkoll xogħol ta' Karlu Darmanin u saret fl-1869.  Is-salib huwa tal-ġewż filwaqt li l-katina hija tal-fidda.  Din il-vara fl-1952 ukoll inżebgħet u tpittret mill-gdid minn Rafel Bonnici Cali`.

 

The ‘Redeemer’ is another work by Karlu Darmanin this time from 1869. It is embellished with a silver chain and a beautiful walnut cross. Rafel Bonnici Cali’ also repainted this statue in 1952.

 

Il-Veronika

 

Karlu Darmanin ħadem din il-Vara tal-kartapesta fl-1895. L-uniċi żewġ Vari oħra fil-gżejjer Maltin fejn il-Veronika tidher akkumpanjata minn tifla insibuhom f'Ħal Għargħur u fin-Nadur, Għawdex għalkemm tal-Mosta hija l-unika waħda li qegħda fuq il-lemin tal-Veronika b'bomblu f'idejha.

Ta' min jgħid li l-ġrajja tal-Veronika ma tinsabx rakkontata fl-ebda wieħed mill-erba' vanġeli kanoniċi.  Dak li nafu dwarha ġej mit-tradizzjoni jew minn xi rivelazzjonijiet privati.  Darmanin ħadem il-Veronika tal-Mosta bit-tifla magħha skond ir-rivelazzjonijiet tal-Beata  Katerina Emerich. Din il-vara ħadet post oħra li x'aktarx, bħall-Ecce Homo l-antik, saret minn Kalċidon Mangion.

This is another of the six works that Karlu Darmanin completed for the Mosta Procession.  Although not recorded in any of the four gospels, this episode is present in all but one of the processions in the Maltese Islands.  This statue was inspired by the revelations of the Blessed Katerina Emerich.,hence the girl on Veronica's right, and was completed by Darmanin in 1895.  It probably replaced a former work by Kalcidon Mangion.

 
 

Xogħol ieħor bil-kartapesta ta' Mastru Karlu Darmanin, din il-Vara tal-1869 hija meqjusa minn bosta bħalha waħda mill-isbaħ Vara l-Kbira fil-gżejjer Maltin, specjalment minhabba l-korp ta' Kristu kruċifissat. Is-salib huwa tal-ġewż filwaqt li l-kartella tal-INRI u l-imsiemer huma tal-fidda. Bħall-Vari l-oħra, reġgħet inżebgħet u tpittret min Rafel Bonnici Cali' fl-1952.

Il-Vara l-Kbira

This is yet another work in paper-mache’ by Karlu Darmanin from 1869 and is widely considered as one of the most beautiful of this episode on the islands, especially due to the impressive figure of the crucified Jesus.  The inscription 'I.N.R.I.' above Jesus' head, which stands for the Latin 'Iesus Nazarenum Rex Iudoreum' meaning 'Jesus of Nazareth King of the Jews' is made out of solid silver. The whole statuary group was  skilfully repainted, like all the other statues by Rafel Bonnici Cali in 1952.

 

Il-Monument

 

Dan il-Monument rikk sar fl-1924 u ħa post ieħor eqdem li ftit għandna informazzjoni dwaru. Id-Disinn u l-iskultura fl-injam tal-urna barokka kif ukoll id-drapp tal-lama u l-bellus huma xogħol mill-ifjen tal-Vittorjożan Antonio Agius filwaqt li l-istatwarju Wistin Camilleri, ħadem il-korp ta' Kristu mejjet flimkien mal-anġli li jżejnu l-urna. Ta' min jgħid li dan huwa l-uniku Monument li huwa mdawwar bi tmien anġli għaliex oħrajn jew m'għandhomx anġli jew għandhom erbgħa. Din l-opra kienet swiet 500 lira u kien ħallas għaliha il-benefattur kbir tar-Rotunda il-Kavallier Carmelo Dimech. Waqt il-purċissjoni, il-Monument jitmexxa fuq erba' roti mgħottija taħt faldrappa tal-bellus li tkun mizmuma minn erba' qassisin. Moħbija taħtu jkun hemm raġel li jidderiġih permezz ta' żewġ toqbiet li hemm fl-iskultura fuq quddiem u tliet irġiel li jgħinu u jimbuttawh matul it-toroq tal-purċissjoni.

 

This gilded monumental tomb for the Dead body of Jesus Christ was completed in 1924, from the designs of Antonio Agius who also sculpted in wood this intricate baroque structure. The late Wistin Camilleri sculpted the papier-mache figure of the dead Jesus together with the angels seen around its four corners and uppermost crown.  Suffice to say that this is the only one on the islands featuring eight angels. In fact other similar works feature only four angels or none at all. Due to its sheer weight, this monument is carried along the streets on four wheels hidden beneath a velvet drape.

 

Id-Duluri

 

Xi żmien wara l-1869, Karlu Darmanin kien ħadem Vara tad-Duluri għall-Mosta li kienet turi lill-Madonna akkumpanjata b'anġlu fid-dulur tagħha. Jidher madankollu, li din il-Vara inħasset li kienet xi ftit żgħira u għalhekk inbidlet mal-waħda li naraw illum fl-1918. L-istatwarju li ħadimha bil-kartapesta kien il-lavrant ta’ Mastru Karlu Darmanin li f'dan iż-żmien kien ilu mejjet għaxar snin.

Minflok l-anġlu, il-Madonna tidher akkumpanjata minn San Ġwann. Is-salib huwa tal-ġewż, filwaqt li r-raġġiera, l-istellarju, il-kuruna tax-xewk, il-kartella tal-INRI u l-imsiemer f'idejn San Ġwann huma kollha tal-fidda. Din il-Vara wkoll ġiet mizbugħa u mpittra minn Rafel Bonnici Cali' fl-1952.

The first statue representing ‘Our Lady of Sorrows’ was also commissioned to Karlu Darmanin, which was delivered some time around the year 1869.  It also featured a little angel by the side of the Virgin Mary.  Subsequently in 1918, it was  replaced by what we see nowadays, as it was felt that it was slightly smaller in comparison to the other statues in the set.  Karlu Darmanin had passed away ten years earlier, so the work was entrusted to one of his aides . The statue was repainted along with the rest of the set by Rafel Bonnici Cali in 1952.

Il-Purċissjoni