Il-Vari Tal-Ġimgħa L-Kbira F'Malta

L-Arti, it-Tradizzjonijiet u l-Fidi fil-festi tar-Randan Imqaddes

Ħal Luqa

Mill-ftit dokumenti li għandna, jidher li l-purċissjoni f'Ħal Luqa ilha ssir mal-225 sena. Dan għax nafu li lejn l-aħħar tas-seklu tmintax, kien hemm Luqin li ħallew flus u assi apposta biex ikunu jistgħu jsiru xi vari. Nistgħu għalhekk nissoponu li  l-ewwel sett ta' vari tlesta fl-aħħar ħmistax-il sena tas-seklu tmintax għalkemm ma nafux min kien l-istatwarju tagħhom. Huwa dokumentat li l-Isqof Labini fl-1795 ħatar lil Dun Frangisk Cassar bħala prokuratur tal-vari tal-passjoni. Tajjeb ngħidu li l-prokura baqgħet dejjem titmexxa minn qassis sal-1928 meta mbagħad beda jinħatar Prokuratur lajk.


L-ewwel tibdil fis-sett l-antik sar fl-1830, meta tqabbad Giuseppe Vella  mill-Belt Valletta biex jirrestawra xi vari u jaħdem oħrajn ġodda. Huwa difficli ngħidu kemm u liema kienu l-vari ġodda li ħadem Vella imma l-istudjuż Joseph F. Grima jagħtina x'nifhmu li dan ma ħadimx is-sett kollu ta' Ħal Luqa bħalma kien għamel għar-raħal ta' Ħal Għaxaq. Jingħad ukoll li l-kurċifiss li għadu jinsab fis-sagristija tal-knisja huwa l-uniku statwa li fadal miss-sett l-antik.


Matul l-aħħar gwerra dinjija, il-maħżen fejn kienu jinżammu l-vari ntlaqat mill-bombi bil-konsegwenza li dawn sofrew ħsarat kbar. Kien xogħol delikat ħafna biex reġgħu ġew irrestawrati minn diversi nies kif jissemma mal-istorja ta' kull vara aktar l-isfel. Bejn l-1951 u l-1952, il-bradelli skulturati li kienu nħaddmu qabel il-gwerra iżżejnu b'sett brazzi sbieħ b'bozoz forma ta' fjamma u b'girlanda ta' fjuri artifiċjali. Fis-sena 1973 żdiedet il-vara tat-tradiment ta' Ġuda.


Bħall-lokalitajiet l-oħra kollha, il-persunaġġi Bibliċi li jieħdu sehem fil-purċissjoni bdew jiżdiedu b'rata mgħaġġla wara l-aħħar gwerra. Qabel, għajr raġel jerfa' salib kbir tal-kartapesta fil-bidu tal-purċissjoni (drawwa li kienet bdiet fir-Rabat Malta ħafna snin qabel), xi tfal iġorru xi simboli, Nikodemu u Ġużeppi ta' Arimatea u xi żewġ suldati ma kontx tara. Żdied bil-bosta l-armar u t-tiżjin fil-purċissjoni. Jieħdu sehem ukoll l-iscouts idoqqu l-bugles quddiem ir-Redentur, u l-baned L-Unjoni u Sant'Andrija li jakkumpanjaw il-purċissjoni sena kull waħda. In-nisa ħadu sehem għall-ewwel darba fl-1990 jirrapreżentaw nisa fil-Bibbja bhal Ester, Ġuditta, il-Madalena u oħrajn.


Fl-1995, beda program ta' restawr intensiv fuq xi vari filwaqt li nħaddmu oħrajn ġodda. Għal dan ix-xogħol intagħżel l-istatwarju Tarxiniż, Renzo Gauci .

 

Il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira f'Ħal Luqa

Il-Ġimgħa 14 ta' April 2017 fil-5.30pm

 

Venerdi Santo - Angelo Melilli

L-Ort

 

Il-Vara tal-Ort li naraw illum hija xogħol ġdid tal-artist Tarxiniż ta' żmienna, Renzo Gauci . Inħadmet fil-kartapesta u tlestiet fl-2000. Il-vara ta' qabel kienet saret fl-1830 mill-istatwarju Gużeppi Vella. Bħal vari kollha ta' Ħal Luqa, din kienet sofriet ħsara kbira matul il-gwerra u ġiet irranġata minn Karmenu Mallia u Karmenu Robinich.

The statue of the Agony of Jesus in the garden of Gethsemane is the work in papier-mache’ by contemporary artist Renzo Gauci from the year 2000 . The previous statue was by Guzeppi Vella from 1830.

 
 

Qabel saret din il-vara fl-1973, qatt ma kien hemm vara tat-tradiment ta' Ġuda f'Ħal Luqa. L-istatwarju tagħha hu Glormu Dingli  li ħadem vari oħra tal-istess misteru għall-Mosta u Ħaż-Żebbuġ. Ta' min jinnota l-pożizzjoni xi ftit insolita ta' Ġuda li jidher ħosbien meta f'ħafna mill-vari ta' lokalitajiet oħra jidher riesaq biex ibus lil Kristu.

It-Tradiment ta' Ġuda

There was no statue of the betrayal of Judas in Luqa prior to 1973. This statue was made by Glormu Dingli who also made similar statues for the parishes of Mosta and Haz Zebbug.

 

Il-Marbut

 

Għalkemm l-informazzjoni li għandna hija skarsa, jista jkun li din il-vara nħaddmet fl-1830 minn Giuseppe Vella li dik il-ħabta kien qed jirrestawra u jagħmel xi vari ġodda għal dan il-lokal. Wara l-gwerra ġiet restawrata minn Karmenu Mallia u Karmenu Robinich waqt li Karmenu Psaila reġa darha u żebagħha fl-1974. Fl-2006 reġgħet ġiet restawrata mill-artist Renzo Gauci.

Most probably this statue is also the work of Guzeppi Vella from 1830. During that period Vella was restoring existing statues and making new ones for this parish. Almost all the statues suffered severe damages during the second world war but were restored by Karmenu Mallia and Karmenu Robinich in the following years.

 
 

Bħall-Marbut, naħsbu li din il-vara artistika hija xogħol Giuseppe Vella  u nħaddmet fil-kartapesta fl-1830. Hija waħda mill-ftit Ecce Homo li fadal fejn Kristu jidher fil-pożizzjoni tradizzjonali jiġifieri bil-qiegħda fuq kolonna. Din il-vara għaddiet mill-istess għawġ tal-vari l-oħra matul il-gwerra u bħalhom ġiet restawrata. L-artist statwarju Renzo Gauci għamel l-aħħar restawr fuqha fl-2006.

Ecce Homo

This is one of the few remaining statues where Jesus is portrayed in the traditional way sitting down on the pillar. The Ecce Homo is the work of Guzeppi Vella from 1830 and was last restored in 2006 by Renzo Gauci.

 

Ir-Redentur

 

Xogħol ieħor attribwit lil Guzeppi Vella tal-Belt u maħsub li sar fl-1830. Wara l-gwerra ġiet restawrata mal-vari l-oħra. Xi snin ilu, Renzo Gauci reġa’ rrestawra din il-vara. Ta' min jgħid li l-finimenti tal-fidda tas-salib saru fl-1976.

 

Another papier-mache’ statue thought to be the work of Valletta born Guzeppi Vella from 1830.

 

Il-Veronika

 

Din il-Veronika sabiħa hija xogħol ieħor ġdid li l-artist Renzo Gauci ħadem bil-kartapesta għall-parroċċa ta' Hal Luqa fl-1999. Fil-vara ta' qabilha, xogħol ieħor ta' Guzeppi Vella tal-1830, (ara ritratt) il-Veronika ukoll kienet tidher waħedha.

B'sodisfazzjon nistgħu ngħidu li l-vari l-qodma li nbidlu fl-aħħar żminijiet għadhom s'issa qed jinżammu fi stat tajjeb u j'Alla nkunu nistgħu nibqgħu ngawdu dawn l-opri li tant qanqlu devozzjoni f’missirijietna matul iż-żmien.

The present statue of the Veronika is a recent work by Renzo Gauci. It first accompanied the Luqa  Good Friday procession in 1999. The previous statue  was again by Guzeppi Vella.

 
 

Il-Vara l-Kbira li wieħed jista' jara llum tgħaqqad il-passat mal-present. Dan għaliex kif diġa’ għidna bnadi oħra, mill-1996 sal-lum, l-artist Renzo Gauci irrestawra xi vari u ħadem oħrajn ġodda għal dan il-lokal. Fil-kas ta' din il-vara, sar restawr estensiv fuq il-kurċifiss u l-Madonna li huma xogħol antik ta' Giuseppe Vella  tal-1830. Fl-istess żmien, Renzo Gauci  ħadem mill-ġdid il-figuri ta' San Ġwann u l-Madalena.

L-irjus skolpiti tas-salib, il-kartella tal-INRI, l-imsiemer u s-sejf tal-Madonna huma kollha xogħol tal-fidda u saru fl-1975. Sena wara saru wkoll tal-fidda, id-dijadema għall-Madonna u r-raġġiera għal San Ġwann .

Il-Vara l-Kbira

This statuary group depicting the crucifixion of our Saviour is a mixture of old and new work. The figures of Jesus and Our Lady by Guzeppi Vella date back to 1830 although extensively restored in recent years by Renzo Gauci. The figures of Mary Magdelene and St John are both new work by Gauci.

 

Il-Monument

Għandna għax nifhmu li l-korp ta' Kristu mejjet huwa wieħed mill-aktar statwi antiki ta' dan ir-raħal. Dan ġie restawrat l-aħħar darba minn Renzo Gauci fl-1996. Il-Monument inħadem fl-1884 mill-iskultur Ċensu Decandia waqt li l-erba' kerubini li hemm fil-kantunieri saru minn mastro Karlu Darmanin . Matul il -gwerra, dan il-Monument ġarrab ħsarat kbar tant li litteralment inġabar biċċiet. Kien irrestawrat b'ħila kbira minn Amelio Giusti mill-Birgu u ndurat minn Pawlinu Bugeja u William Attard tar-Rabat.

We are given to believe that the corpse of Christ is one of the oldest statues in this parish. It was last restored by Renzo Gauci in 1996. The wooden structure dates back to 1884 and was carved by sculptor Censu Decandia while the four angels at the corners are the work of  Carlo Darmanin. The statue was severely damaged during the last world war but was skillfully restored by Amelio Giusti from Vittoriosa and gilded by Pawlinu Bugeja and William Attard.

 

Id-Duluri

 

Din il-Vara hija xogħol ieħor riċenti tal-istatwarju Renzo Gauci u żżanżnet fl-1997. L-istatwa l-qadima kienet mis-sett ta' Guzeppi Vella u għadha tinżamm esposta f'remissa fi Triq il-Parroċċa matul is-sena kollha. Il-finimenti skolpiti tas-salib huma tal-fidda u saru fl-1974. 

This statue is another recent work by Renzo Gauci and was completed in 1997. The former statue by Guzeppi Vella is still exhibited all year round in a garage in Luqa.