Il-Vari Tal-Ġimgħa L-Kbira F'Malta

L-Arti, it-Tradizzjonijiet u l-Fidi fil-festi tar-Randan Imqaddes

Ħal Għaxaq

Minkejja ċ-ċokon tiegħu, dan ir-raħal jista’ jiftaħar li sena wara l-oħra kapaċi jorganiżża purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira, meta hawn ħafna lokalitajiet akbar li dan ma jagħmluhx.


Jingħad li lura fis-snin għoxrin tas-seklu tmintax, dan ir-raħal kien diġa’ ħaseb biex ikollu Monument bi Kristu mejjet. Madankollu, t-tagħrif fuq meta bdiet tiġi organiżżata l-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira hu nieqes. Kien fl-1821, li l-Parroċċa ikkumissjonat x'aktarx lill-istatwarju Giuseppe Vella  mill-Belt Valletta biex jaħdem sett ta' vari tal-passjoni u hekk bdiet tiġi organiżżata l-purċissjoni.


Il-purċissjoni f'Ħal Għaxaq hija responsabbilta ta' kummissjoni mqabbda apposta mill-kappillan. Din hija purċissjoni mingħajr pretensjonijiet żejda imma bla tlaqliq ngħidu li fl-aħħar snin rat żvilupp qawwi tant li anki kellha tinbidel it-triq tagħha biex tgħaddi minn toroq aktar wesgħin. Żdiedu bil-bosta in-numru ta' persunaġġi biblici li jieħdu sehem kif anki żdied l-ammont ta' suldati u llum il-ġurnata jieħdu sehem fiha fuq ħames mitt ruħ. Naraw ukoll numru ta' penitenti b'wicchom mgħammad iġorru salib (x'uħud ħafjin). Peress li f'dan ir-raħal hemm żewġ każini tal-baned, dawn jieħdu sehem sena kull waħda. Il-Banda timxi quddiem il-Vara l-Kbira u l-kazin li jkun imissu jdoqq għandu l-jedd li jsib ir-reffiegħa għall-Vara l-Kbira u d-Duluri.


Din il-purċissjoni toħroġ nhar Ħadd il-Palm u mhux fil-Ġimgħa l-Kbira. Dan jgħin biex aktar nies iżuru din il-purċissjoni specjalment dawk id-dilettanti li fil-Ġimgħa l-Kbira ma jkunux iridu jitilfu l-purċissjoni tar-raħal jew belt tagħhom. Ta' min isemmi li qabel tibda ħierġa l-purċissjoni, ikun hemm parata bis-suldati Rumani u anki Lhud u din titlaq minn ħdejn is-sala Nazzaret fil-5.00 u tasal biswit il-knisja fil-5.30 fejn Malgu ċ-ċenturjun iħabbat fuq il-bieb tal-knisja u hekk tibda ħierġa l-purċissjoni. Ħal-Għaxaq għandhom is-sett tradizzjonali ta' tmien vari u m'għandhomx il-vara tat-tradiment ta' Ġuda.

 

Il-Purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira f' Ħal-Għaxaq   

Hadd il-Palm 13 ta' April 2014 fis-5.00pm

Una Lacrima Sulla Tomba Di Mia Madre - Amadeo Vella

L-Ort

 

X'aktarx li dan l-Ort huwa xogħol Giuseppe Vella tal-Belt Valletta u nħadem bil-kartapesta f'xi żmien wara l-1821.

Most of the Passion statues of the Ghaxaq Parish are attributed to Valletta born statuarian Guzeppi Vella who lived between 1802 and 1866. This statue representing the agony of Jesus in the garden of Gethsemane accompanied by an angel holding the chalice and cross in his hands was made sometime after 1821.

 
 

Fl-2010 il-Parroċċa ta' Ħal Għaxaq żanżnet vara ġdida artistika minquxa fl-injam minn Alfred Camilleri Cauchi u ibnu Aaron. Il-Vara tal-Marbut ġiet inawgurata uffiċjalment  il-Hamis 25 ta'  Marzu b'Akkademja Mużiko-Letterarja li saret  fil-Knisja Parrokjali. Fil-prezenza tal-artisti u l-migemgha, il-vara giet imbierka mill-kappillan Dun Mario Said. Il-vara akkumpanjat il-purċissjoni ghall-ewwel darba nhar Hadd il-Palm 28 ta' Marzu 2010. 

 

Bħal ħafna mill-vari ta' din il-parroċċa, il-Marbut ta qabel dan kien attribwit lill-istatwarju Ġuzeppi Vella u sar xi żmien wara l-1821.

 

The above new statue replacing the former work of Giuseppe Vella, portraying the flagellation of our Lord Jesus was officially inaugurated on Thursday 28th March 2010 at Ghaxaq Parish Church. The statue is the work of artists Alfred and Aaron Camilleri Cauchi.

Il-Marbut

 

Ecce Homo

Il-vara giet inawgurata nhar lejlet id-Duluri, il-Hamis 14 t'April 2011 ġewwa l-Knisja ta' Hal Għaxaq fejn ittella' Programm ta' Mużika Funebri u Letterarju bis-sehem taż-żewġ baned Għaxqin, dik ta' Santa Marija u dik ta' San Ġużepp u giet mbierka mill-Kappillan, il-Kanonku Fr.Mario Said. Il-vara l-ġdida akkumpanjat  il-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira għall-ewwel darba nhar il-Hadd il-Palm 17 t'April 2011.

The statue above was commissioned in replacement of an old statue by  Giuseppe Vella and was inaugurated on Thursday 14th April 2011. It is again the work of contemporary artists Alfred Camilleri Cauchi and his son Aaron Camilleri Cauchi.

 

Il-Kumitat ħabrieki tal-Ġimgħa l-Kbira f’dan ir-raħal kompla fejn ħalla fl-2010 u għas-sena 2011 kompla jsebbaħ il-purċissjoni tiegħu b’vara oħra artistika tal-Ecce Homo. Ix-xogħol fuq din il-vara , bħal dik tal-Marbut tħalla f’idejn l-artisti Alfred u Aaron Camilleri Cauchi .

 

Ir-Redentur

 

Nhar il-Hamis 10 t'April 2014 giet inawgurata t-tielet vara fl-injam li Alfred u Aaron Camilleri Cauchi ħaddmu għal din il-Parroċċa. Ir-Redentur il-ġdid intwera għall-ewwel darba fil-Knisja Parrokjali waqt programm ta' marċi funebri li ttella' bil-parteċipazzjoni taż-żewġ baned tar-Raħal.

Ir-Redentur li nbidel huwa wkoll mis-sett oriġinali, xogħol bil-kartapesta ta' Ġuzeppi Vella u sar wara l-1821. Fl-2005, din il-vara kienet ġiet irrestawrata mis-Sur Sandro Debono.

 

Again this statue was commissioned in replacement of an old statue by  Giuseppe Vella and was inaugurated on Thursday 10th April 2014. It is another work of contemporary artists Alfred Camilleri Cauchi and his son Aaron Camilleri Cauchi.

 
 

Il-Veronika ta' Ħal Għaxaq tintrefa' minn sitt reffiegħa għax hija pjuttost vara ħafifa. B'mod tradizzjonali, Vella għażel li jħalli l-figura tal-mara bil-velu f’idha  waħidha tikkonċentra fuq ix-xbiha ta’ wiċċ Kristu. Saret mal-vari l-oħra xi żmien wara l-1821. Is-Sur Sandro Debono rrestawra din il-vara fl-2004.

Il-Veronika

In the traditional manner, the Veronika is here seen on her own concentrating on the miraculous image on the veil she is holding. This statue was also restored by Mr Sandro Debono in 2004.

 

Il-Vara l-Kbira

 

Il-vara l-Kbira hija wkoll tal-istatwarju Giuseppe Vella u saret mal-kumplament tas-sett wara l-1821. Fl-1977 ġiet miżjuda l-figura ta' suldat Ruman li kellu zokk bi sponża f'idejh imma dan tneħħa fl-aħħar snin biex il-vara reġgħet ġiet fl-istat oriġinali tagħha. Il-vara wkoll sar restawr fuqha minn Sandro Debono.

This statuary group made of four figures is again the work of Guzeppi Vella from the same period of the other statues. In 1977, the figure of a Roman soldier was added to the group but this was removed in recent years when the statue was restored to its original state by Mr Debono.

 

Il-Monument

 

Jinghad li l-Monument kien diġa' jeżisti fl-1720 filwaqt li l-korp ta' Kristu mejjet x'aktarx li nġieb minn Ruma fl-1726. Għalkemm dan sar ħafna qabel il-kumplament tas-sett tal-vari, m'għandniex ħjiel jekk kienx joħroġ f'xi purċissjoni qabel l-1821.

 

It is believed that this is the oldest statue in this set. The wooden structure is said to have already been in existence in 1720 while the corpse of Jesus was most probably imported from Rome in 1726.

 
 

Il-Vara tad-Duluri hija forsi l-aktar waħda li għandha storja marbuta magħha. Ma nafux jekk  Ġuzeppi Vella ħadimx vara ta' dan il-misteru meta kien qed jaħdem is-sett wara l-1821. Iżda l-istoriku P.P. Castagna jgħidilna li mastru Karlu Darmanin ħadem vara tad-Duluri tal-kartapesta għal dan ir-raħal fl-1851.


Jekk hu hekk, joħorġu żewħ fatti nteressanti, l-ewwel, li dan hu xogħol bikri jekk mhux l-ewwel wieħed ta' Darmanin (li fl-1851 kellu biss sitta u għoxrin sena) u t-tieni li d-Duluri li nsibu llum hija t-tieni vara ta’ dan il-misteru li ħadem l-istess statwarju għal Ħal Ġħaxaq, din id-darba lejn l-aħħar ta' ħajtu. Dan għaliex il-vara għandha miktub fuqha - Carlo Darmanin fecit et donavit 1909

Id-Duluri

Niftakru li Darmanin miet f'Novembru ta' l-istess sena. Jidher għalhekk li beda u għalaq il-karriera brillanti tiegħu b'żewġ vari tad-Duluri għall-istess raħal. Il-figura ta' San Ġwann inbiddlet ma' anġlu li kien ħadem Darmanin imma l-awtur tagħha mhux magħruf.

There is no evidence to confirm or otherwise whether Guzeppi Vella ever made a statue of our Lady of Sorrows to complete his set for this village. However, the historian P.P. Castagna sheds light that the well known artist Karlu Darmanin made such a statue with papier-mache’ in 1851. Just months before his demise in 1909, the same Darmanin made another statue of the Lady of Sorrows to replace his previous work.