Il-Vari Tal-Gimgha L-Kbira F'Malta

Jiena nahseb li ta` Hal-Qormi.

nahseb li l kurcifiss tal belt l isbah pero taz zejtun jigi warajh

ta rahak gdid u ta ghawdex il katidral

bla dubju li tal-Mosta, personalment wara jigi ta' Bormla imma hawn hafna sbieh

Minkejja l-hafna kurcifissi sbieh li hawn, m'hemmx dubju li min jifhem ifahhar hafna l-kurcifiss tal-vara l-kbira tal-Mosta, xoghol impekkabli ta' Karlu Darmanin.

ta min jaghmel annotazzjoni fuq il kurcifiss tal vara l kbira taz zejtun.dan hu l uniku kurcifiss li kristu jinsab mejjet u ma nhadimx ma li statwa ghax fill fatt pero mhux dukumentat li jinghad li dan gie hawn malta bi zball pero din l informazzjoni ghaddiet lili mill antenati tal familjari tieghi

Bosta purcissjonijiet tal-Gimgha l-Kbira huma moghnija b'kurcifissi sbieh. Fost dawn il-Kurcifissi jissemma hafna dak tal-vara il-Kbira ta Giezu fil-Belt Valletta tant li il-pozizzjoni unika u reali kienet ta ispirazzjoni ghall uhud mill-kurcifissi li saru wara.

F'dan il-Kurcifiss Kristu jider fl-ahhar mumenti, jissielet biex bi tbatija jihu in-nifs filwaqt li qieghed b'harstu il-fuq f'Komunikazzjoni mal-Missier. Il-Karnagion pjuttost hadrani u il-pozizzjoni unika ta dan il-Kurcifiss ikomplu jaghmlu din l-opra ta l-arti tassew reali.

Wiehed mill-iktar Kurcifissi li gibu lejh follol kbar ta nies kien il-Kurcifiss Mirakoluz li jinsab meqjum b'ghozza kbira fl-istess knisja. Dan il-Kurcifiss kien ghall eluf ta Maltin farag f'mumenti difficli tal-hajja taghna.

taz-Zejtun ghax huwa l-unika wiehed rapprezentat bhala mejjet kif diga accenna xi hadd... pero tal-Birgu sabih ukoll u bla dubju ghax serva ta mudell ghal kurcifissi ohra

Meta wiehed isaqsi liema huwa l-isbah kurcifiss, jiena nifhem li jkun qed jirreferi ghall-lat artistiku. Allura, jekk ha nitkellmu fuq dan, taz-Zejtun zgur mhuwiex l-isbah wiehed ghax kemm l-anatomija tieghu u kemm il-qaghda u l-fattizzi tal-wicc m'ghandhom xejn spettakolari, anzi pjuttost huwa l-aghar wiehed. Dan ma jnaqqas xejn mill-antikita' tieghu, li hija appuntu r-raguni ghalfejn ghandu dik is-sura. Il-fatt li Kristu jinsab mejjet, ma jaghmlux l-isbah wiehed lanqas.

Fl-opinjoni tieghi, nara ta' Bormla u tal-Mosta bhala l-isbah kurcifissi mill-lat artistiku. L-anatomija hija perfetta u l-figura ta' Kristu ghandha certu dinjita' f'dawn l-istatwi. Meta tqis il-bqija tal-vara l-kbira mbaghad, nghid li ta' Bormla tispikka ferm aktar minn tal-Mosta peress li ghaddej djalogu bejn il-personaggi fejn il-pozizzjoni tal-Maddalena, b'idejha mghollijin 'l fuq, izzid certu drammaticita' ristretta fil-vara. Fil-vara l-kbira tal-Mosta, il-personaggi huma kollha kalmi fil-gesti taghhom u kwazi kwazi huma melodrammatici wisq.

Bormla l isbah kurcfiss naqbel hafna ma victor

Hemm hafna krucifissi sbieh pero jekk wiehed ihares lejn il-kurcifiss tal-vara l-Kbira tal-Birgu jibqa impressjonat bil-kulur tal-korp uman li jaqbel hafna ma dak li hemm miktub fl-evangelju li 'gismu sar gerha wahda'. Fl-opinjoni tieghi dan hu l-isbah krucifiss, dak tal-Birgu.

Jidher hawnhekk li bosta nies qed jigu pregudikata mis-sett tal-lokalita taghhom. Meta wiehed jigi biex jaghzel bejn statwa u ohra irid ikun onest. Meta thares lejn skultura ta bniedem gheri f'dan il-kas Kristu Msallab, wiehed mill-ewwel jinnota l-anatomija, ghaliex ahna llkoll bnedmin , allura jekk ikun hemm xi zball ta qisien jew iehor , dan jaghti fil-ghajn malajr. Bla dubju Karlu Darmanin holoq replika perfetta anatomika fil-kurcifiss tal-vara l-kbira tal-Mosta. Min jifhem fl-arti dan ma jiddubitahx. Ta Bormla xoghol Abram Gatt huwa sabih immens ukoll.

Bla ebda dubju il-Kurcifiss ta Bormla ta Abraham Gatt xoghol artistiku ta certu valur li jikkomplimenta mal bqija tal-istatwi. Certament wiehed irid jinnota l-espressjoni u l-anatomija ta dan il kurcifiss. Personalment ghalija xoghol impekkabli

Rigward it-twegiba tieghi... jekk niehu il-mistoqsija bhala 'l-isbah kurcifiss' fis-sens ta 'liem hu l-iktar wiehed li jimpressjonak', mela nibqa nsostni taz-Zejtun, mhux ghax ta pajjizi imma ghax jimpressjonani (forsi ghax hu rapprezentat bhala mejjet).

Mil-lat artistiku semmejt tal-Birgu. Ta Bormla ma tantx jolqotni, ghalliqnas din l-opinjoni tieghi.

Naqbel ma min semma tal-Mosta - nsejt nsemmih fil-kumment ta qabel. Wiccu espressiv wisq

BLA DUBJU L-ISBAH KURCIFISSI HUWA DAK TA' RAHAL GDID GHAX VERA MAHDUM ARTISTIKU HAFNA NGHID GHALIJA U DAK TAL-MOSTA U BORMLA KIF QALLU L-OHRAJN UKOLL.GRAZZI.

L-isbah kurcifiss ghalija hu ta' Ra?al ?did.Jimpressjonak il-mod kif qig?ed fit-tbatija.Kur?ifiss ie?or sabi? huwa tal-Mosta xog?ol Karlu Damanin.

Kurcifiss verament sabih hu dak ta' Hal- Qormi fost ohrajn sbieh li insibu - ghandna ta' Abram Gatt gewwa Bormla u ricentament dak ta' Rahal Gdid

Ma nixtieqx nikkumenta fuq l'isbah Kurcifiss tal-vara, pero naprezza jekk xi hadd jaghtini informazzjoni fuq is-salib li johrog fil-bidu tal purcissjoni ta Haz-Zebbug. Naf li hu antik u li iz-zebbugin ghandhom hafna devozzjoni lejh. Grazzi bil-quddiem.

Kull statwarju jaghmel minn kollox biex johloq kurcifiss sabieh. Jien, ghawdxi, jolqotni mmens il-kurcifiss tal-vara l-kbira tal-Kattidral ta' Ghawdex. Dan ghamlu Wistin Camilleri fi xjuhitu (l-ahhar wiehed li ghamel). Waqt li kien ikun jahdem fuqu fil-hanut tax-xoghol tieghu wara San Frangisk (ir-Rabat) kien joqghod jitlob ir-ruzarju mal-ghaziza martu. Kif tista' opra ma' tohrogx sabieha?!